Semih Poroy
Çizgi-yorum

Modern Türk Edebiyatında Değişen Kadın ve Gündelik Hayat
Kapitalist dönem sonrası daha da belirginleşmeye başlayan ve Henri Lefebvre'in deyimiyle doğanın döngüleriyle belirlenen gündelik hayat dinamikleri artık hâkim üretim tarzı olan kapitalizmin etkisiyle doğrusal bir boyut kazanır. Burada kitle iletişim araçlarının yaygınlaşması, serbest piyasa ekonomisinin özendirilmesi gibi belirleyicilerle, 1980 sonrasında gündelik hayatta değişim hızının da arttığı görülür. Söz konusu süreçte kadının gündelik hayattaki rolü de yadsınamaz bir değişikliğe uğramıştır. Türk modernleşmesini kadının toplumsal hayatta değişen rolü ve konumu üzerinden okumak, bu süreci anlayabilmek için önemli olacaktır. Dolayısıyla, Tanzimat'tan günümüze kadın romancıların romanlarında gündelik hayatın dönüşümünü ele almak gereklidir. Dosyamızda yer alan yazılarda öncelikle, Tanzimat döneminde kadının gündelik hayat içindeki konumunu belirleyebilmek için Fatma Aliye Hanım'ın romanları üzerinde duruluyor; Cumhuriyet'in ilk dönemlerinde Halide Edip Adıvar; 30'lar ve 40'larda Suat Derviş ve Muazzez Tahsin Berkant; darbe dönemleri için Adalet Ağaoğlu ve Tezer Özlü; 80'lerden günümüze ise, Latife Tekin'in romanlarındaki kadının değişen rolü sorgulanıyor.

Hülya Bulut
Fatma Aliye ve Halide Edib Adıvar'ın Romanlarında "Gündelik Hayat"ın İzleri
Fatma Aliye ve Halide Edib Adıvar'ın romanlarını kahramanların yaşantıları, kılık kıyafetleri, anlatıdaki zaman algısı, Batılılaşma, Cumhuriyet'le birlikte değişen gündelik hayat vb. konular çerçevesinde karşılaştıran Hülya Bulut; Fatma Aliye'den sonra kadınların gündelik hayatının konak ve bahçelerden çıkıp Halide Edib'le birlikte evin mahremiyetinin dışına taşındığını, sokağa açıldığını belirtiyor.

Esra Dicle
Suat Derviş ve M. Tahsin Berkant'ın Romanlarında Kadın Figürü
Tanzimat döneminde Türk romanının temel meselesi olan Batılılaşma olgusunun 30'lu yıllarla birlikte sınıf çatışmasını da içermeye başladığını belirten Esra Dicle; bu değişimi, ilk eserlerini 20'li yıllarda veren ve 30'lu yıllarda Marksizm'in etkisinde kalan Suat Derviş'in romanları çerçevesinde inceliyor. Ardından, 40'lı yıllarda cumhuriyet ideolojisini toplumsal bilince işlemeye çalışan Muazzez Tahsin Berkant'ın romanlarını irdeliyor.

Kabil Demirkıran
Tezeller ve Tezerler/ Adalet Ağaoğlu ve Tezer Özlü'de Nihilist Kadınlar
1960'ların kenti eğitimli kadınlarının ideolojilerin misyoneri olmakla kadın kimliğini keşfetmek ve yaşamak arasında gidip geldiğini belirten Kabil Demirkıran; Adalet Ağaoğlu'nun 12 Mart 1971 Askeri Muhtırası'nın ağır sosyopolitik koşulları altında geçen "Bir Düğün Gecesi" adlı romanının kadın kahramanı Tezel ile Tezer Özlü'nün "Çocukluğun Soğuk Geceleri" adlı kitabının otobiyografik karakterini karşılaştırıyor.

Özge Soylu-Bozdağ
80'lerde Kadın Olmak
1980 Askeri Darbesi'nden sonra, 80'li yıllar boyunca üç roman yayımlayan Latife Tekin'in eserlerindeki kadın karakterlerin cinsel ve politik kimliklerini inceleyen Özge Soylu-Bozdağ; "80'lerin cinselliğin özel alandan kamusal alana çıkarak konuşulabildiği, politikaya kadınların daha çok katılımının gerçekleştiği bir dönem olarak değerlendirildiğini göz önünde bulundurursak Latife Tekin'in kadın kahramanlarının gündelik hayatın her alanında ona dayatılan roller ve kalıplara karşı durup sorgulamaya çalıştıklarını söyleyebiliriz." diyor.

Hasan Bülent Kahraman
Bir Amerika/n Baharı
Kahraman günlüklerini "Varlık" dergisinde yayımlamaya devam ediyor. MOCA (Çağdaş Sanatlar Müzesi), Los Angeles Eyalet Çağdaş Sanatlar Müzesi, Los Angeles hayvanat Bahçesi izlenimlerini aktaran Hasan Bülent Kahraman, Amerika'nın "eğlence endüstrisinin hâkimiyeti" demek olduğunu söylüyor ve okuru çeşitli çağdaş sanat çalışmaları ve kitaplar arasında bir yolculuğa çıkarıyor.

Tamer Kütükçü
Selim İleri: Yalnızlıkların ve "Dostlukların Son Günü"
Tamer Kütükçü "sonu belirsiz bir dostlukla uzlaşımsız bir yalnızlığın arasına sıkışan mutsuzluğun anlatısı" olarak nitelediği, Selim İleri'nin "Dostlukların Son Günü" adlı öyküsünü değerlendiriyor.

Mustafa Şerif Onaran
Gülten Akın Diye Bir "Ozanana"
Gülten Akın'ın şiir dünyası inceleniyor.

Orhan Koçak
Cevat Çapan: "Kötü Günlerin İyimserliği"
Cevat Çapan'ın şiir serüveni inceleniyor.

Mehmet Rifat
"En Ünlü Roman Kişisi"
Marcel Proust'un eserlerindeki "anlatıcı kimliği" irdeleniyor.

Feridun Andaç
Bir Yeri Yazmak, Bir Yerde Yaşamak
Kent ve yolculuk kavramları etrafında Nedim Gürsel'in romancı kişiliği inceleniyor.

Çiğdem Ülker
Fay Kırığı Üçlemesi'nden İlk Kitap: "Mehmet"
Mehmet Eroğlu'nun son romanı "Mehmet"teki politik boyut üzerine bir inceleme yazısı.

Hande Öğüt
Kediler Kadınlara Bakabilir...
Tarihte ve kurgusal anlatılarda kedilerin izini süren bir inceleme yazısı.

Gülce Başer
Osman Olmuş ile Söyleşi
Son şiir kitabı "Kuduruk Kalpler Malikanesi"ni yayımlayan Osman Olmuş, Gülce Başer'in sorularını yanıtlıyor ve "Dilin ahlakı olmaz. Hatta en ahlaksızı kendini sürekli yenileyen organik dildir." diyor.

Mads Rosendahl Thomsen
Edebiyat Tarihine Karşı Ulus-Ötesi Edebiyatlar
"Varlık" dergisinin 75. yılı onuruna Bilgi Üniversitesi'nde gerçekleştirilen "Aralıkta Dünya Edebiyatı Sempozyumu"nda sunulan bildirilerden biri. Thomsen, göçmen yazarların edebiyat alanında yeni konumlar yaratmakta başarılı olduğunu söylüyor ve ulus-ötesi, ulus-sonrası kavramlarını tartışıyor.

Ali Galip Yener
Modernizm İdeolojisi Bağlamında Şiirde Lirik Ben Sorunu
Modernizm ideolojisi açısından lirik şiirin konumu tartışılıyor.

Hüseyin Yurttaş
Not Defteri
Güncel kültür sanat olayları ve kitaplar üzerine bir eleştiri yazısı.

küçük İskender
Rimbaud'nun Seyir Defteri
Yeni imzalardan gelen ürünler değerlendiriliyor.

Kemal Şahingözlü
Edebiyat Komiseri
NotosÖykü dergisinde yapılan "Yüzyılın 40 Romancısı", "Geleceğin Ustaları" anketleri üzerine bir polemik yazısı.

Published 2009-04-20