Latest Articles


03.07.2009
Toomas Hendrik Ilves

Who are we? Where are we?

National identity and mental geography

Over the last thousand years, Finland, Estonia, Latvia and Lithuania have had multiple identities and been members of several empires. Now, writes the President of Estonia, "we should be looking to create identities that go beyond those that history has foisted upon us". [ more ]

02.07.2009
Martin M. Simecka

Still not free

01.07.2009
Stefan Jonsson

The first man

29.06.2009
Tatiana Zhurzhenko

The geopolitics of memory

25.06.2009
Timothy Snyder

Holocaust: The ignored reality


New Issues


03.07.2009

Gegenworte | 21 (2009)

Die Wissenschaft geht ins Netz [Science goes internet]
03.07.2009

Mute | 12 (2009)

The creative city in ruins
03.07.2009

Varlik | 7/2009

Eurozine Review


24.06.2009
Eurozine Review

So what's our problem?

"Hungarian Quarterly" divines the future of the forint; "Index on Censorship" gives libel law a bad press; "Samtiden" doubts whether Norwegian police women are any freer with the hijab; "Le Monde diplomatique" (Berlin) applies the belt to Europe's cordon sanitaire; "Mittelweg 36" sees solidarity outgrow the nation; "Roots" says yes to Europe, but not at any cost; "Kulturos barai" does not dismiss the idea of a new Lithuanian Grand Duchy; "Le Monde diplomatique" (Oslo) calls the European elections a farce; "Rili" wants to keep the market out of universities; and "Fronesis" explains what 2°C means in an expertocracy.

09.06.2009
Eurozine Review

Happy birthday, Mr Habermas

26.05.2009
Eurozine Review

In monads' land

05.05.2009
Eurozine Review

Advanced profligate capitalism

21.04.2009
Eurozine Review

A kind of Tory communist



http://www.blaetter.de/usa2008.php
http://xwords.fr
http://www.atlas-der-globalisierung.de
http://www.readme.cc
http://www.kakanien.ac.at
http://www.eurozine.com/about/who-we-are/contact.html

My Eurozine


If you want to be kept up to date, you can subscribe to Eurozine's rss-newsfeed or our Newsletter.

Articles

"Biz Temeldencilik Karþýtlarý"

Richard Rorty'nin "Demokrasi ve Felsefe" makalesine bir yanýt


Debate


In May 2007, Kritika & Kontext published an article by Richard Rorty originally delivered as a lecture in Tehran. Béla Egyed's response to it is published in the forthcoming issue of Kritika & Kontext, along with Rorty's rejoinder, perhaps the last text he wrote before his death, and Samuel Abraham's editorial to the issue. [ more ]

Richard Rorty
Democracy and philosophy
Béla Egyed
"We anti-foundationalists"
Richard Rorty
A rejoinder to Béla Egyed
Samual Abrahám
Richard Rorty. Editorial for "Kritika & Kontext" 34 (2007)
Bu satýrlarý Brastislava'da geçirdiðim harika ve verimli altý haftanýn bitiminde Kanada'ya dönmek üzere hazýrlanýrken yazýyorum. Bu zaman zarfýnda Bratislava Uluslararasý Sosyal Bilimler Fakültesi'nde, meslektaþlarýmla siyasi ve felsefi sorunlarý tartýþmanýn heyecanýný yaþadým. Tartýþmalar, bana lisansüstü öðrencisi ve ardýndan genç bir felsefe profesörü olduðum yýllarý hatýrlatan ciddiyette ve yoðunluktaydý. Ayný zamanda bir kere daha, felsefe çalýþmanýn önemine kuþkuyla yaklaþan genç öðrencileri ikna etmenin zorluðuyla karþýlaþtým. Onlara Platon'un Devlet'inin siyaset, etik, eðitim ve felsefe hakkýnda bize hâlâ önemli dersler verebileceðini göstermek her zaman kolay deðildi. Meslektaþlar arasý tartýþmalarýmýz da, Platoncu mutlakçýlýðý bir kenara býrakmýþken felsefe geleneði içinde neyi muhafaza edebileceðimiz sorusu üzerine odaklandý. Buna alternatifler arama sürecinde, nesnellik ve eleþtirel rasyonallikten vazgeçilmemesi gerektiðini anladýk.

Richard Rorty


Richard Rorty's death on 8 June 2007 prompted a number of journals in the Eurozine network to publish obituaries and articles. We republish them here along with articles from the Eurozine archive. [ more ]

Jan Philipp Reemtsma
Richard Rorty. An obituary
J‡nos Salamon
The afternoon of a pragmatist faun
Samuel Abrah‡m, Richard Rorty
Without illusion, but with conviction. The pragmatism of Richard Rorty
Samuel Abrah‡m, BŽla Egyed, Egon G‡l, John Hall, Russel Jacoby, Richard Rorty
The dull decencies of normality. A debate on the contemporary uses of liberalism
Tesadüfen, Kritika & Kontext'in yýldönümü sayýsý ziyaretim sýrasýnda çýktý. Makaleler arasýnda Richard Rorty'nin de bir makalesi olduðunu görmek beni memnun etmiþti. Makaleye verdiðim ilk tepkinin oldukça olumsuz olduðunu itiraf etmeliyim. Ben burada, felsefeye ve özel olarak bu disiplinin en görkemli metinlerinden birine duyduðum tutkuyu öðrencilerimde uyandýrma uðraþý verirken, orada "felsefenin demokrasi için yersizliði konusunu iþleyen" Rorty vardý. Tereddütlerimi duyan dergi editörü, makalenin aslen Ýran'da öðrencilerden oluþan bir dinleyici grubuna yapýlmýþ bir konuþma olduðunu açýkladý. Bunu aklýmda tutarak, daha yakýndan bakmak üzere makaleye döndüm ve "altmetin"i aradým. Kendime, Rorty'nin bu Ýranlý öðrencilere ne söylemeye çalýþtýðýný sordum. Aklýma hemen iki þey geldi. Biri, bir yerlerde okuduðuma göre Ayetullah Humeyni'nin Platon'un eserlerine dair olumlu görüþ bildirmiþ olduðu, diðeriyse Devlet'in akýl adýna yaptýðý gelenek eleþtirisiydi. Geleneklerine iliþkin eleþtirel bir anlayýþ için gerekli araçlara aç olan öðrencilere hitap etmekte olan ünlü bir felsefecinin, onlarý felsefi düþünüþü býrakmaya deðil, ona sarýlmaya teþvik etmesi gerekmez mi? Rorty gibi bir Platon eleþtirmeninin, bu felsefe devinin eserlerinden neyin kurtarýlýp neyin kurtarýlamayacaðý üzerine ciddi bir felsefi tartýþma açmasý gerekmez mi?

Rorty örnekle mi öðretmeye çalýþýyordu? Kendi toplumunun deðerlerini eleþtirmekle, dinleyicilerine kendi deðerlerine yönelik eleþtirel bir tavrýn önemini mi göstermeye çalýþýyordu? Yapmak istediði bu olsa dahi, ne yazýk ki, Rorty'nin ne Amerikan siyaseti eleþtirisine ne de Batý felsefe geleneði eleþtirisine katýldým. Vurgusunu "siyasý sað"ýn ekonomik tercihleri ve askeri duruþuna yaparak, onun toplumsal muhafazakârlýðýnýn yol almasýný saðlayan güçlerin çözümlemesi namýna çok az þey söylüyordu. Oysa, dindar saðýn Amerikan siyasetindeki yükseliþ nedenlerinden birinin, ne "liberaller"in ne de "solcular"ýn, dinî aþýrý tutuculuða karþý yeterli bir ahlaki (felsefi) alternatif sunamamalarý olduðu öne sürülebilirdi.

Dahasý, Rorty'nin "Aydýnlanma deðerleri bütün Batýda hemen hemen hiç sorgulanmadan özümsenmiþtir" iddiasýna da katýlmýyorum. Rorty, Fox haberlerine hiç göz atmamýþ mýydý? Eþcinsel evlilik, kürtaj ve "akýllý tasarým" tartýþmalarýný takip etmemiþ miydi? Bu tartýþmalar temel felsefi sorunlarý öne çýkarýr ve felsefi üstünlüðe sahipmiþ gibi görünenler genellikle muhafazakârlardýr. Rorty'ye, Batý Aydýnlanmasýnýn, yol göstericiliðinin bir kýsmýný kaybettiði konusunda hak verilebilir. Hatta bu, savunucularýnýn "felsefeyi bir kenara itmiþ" olmalarý gerçeðine baðlanabilir. Ancak benim, Rorty'nin bu gerçek karþýsýnda duyduðu sevince katýlmam mümkün deðildir. Bana göre solun güncel temel tartýþmalara katkýda bulunma yeteneðindeki düþüþün asýl nedeni, solun yeni sorular sormak ve eski sorularý yeniden formüle etmek olan tarihsel rolünden vazgeçmiþ olmasýdýr.

Rorty'nin bu makalesindeki temel sorunu, dar "tarihselcilik" ve "temeldencilik karþýtlýðý" anlayýþlarýyla çalýþmasýdýr. Rorty'nin radikal kültürel ve tarihsel göreceliðini paylaþmadan, tarihin önemi ve onun "ortak ahlaki bilinç"in belirlenmesinde oynadýðý önemli rol konusunda ona hak verilebilir. Ne, örneðin, Rorty'nin "[Avrupa Aydýnlanmasý] laikleþme sürecini yaþamamýþ ülkeler için [...] Batý felsefe tarihi faydalý bir çalýþma alaný deðildir" iddiasýný haklý çýkarabilir? Rorty, bu ülkelerin faydalý biçimde felsefe çalýþabilmeleri için laikleþmeyi beklemeleri gerektiðini mi söylemektedir? Batý felsefesi tarihinin baþka yerlerdeki laikleþme süreçleri hakkýnda edecek önemli sözleri bulunmadýðýný mý? Yoksa, laikleþmenin bu ülkeler için istenen bir sonuç olmadýðýný mý? Tüm bu iddialar, eðer Rorty bunlarý öne sürdüyse, ciddi biçimde sorunlu olacaktýr. Savunulamaz olduðunu düþündüðüm ilki dýþýndaki diðerleri, Batý felsefesinin reddini deðil, ona bir ilgiyi gerektirir. Platon, Spinoza, Kant, Hegel, Nietzsche ya da hatta Habermas'ýn eserlerinin, Ýran'daki öðrencilerle ya da geleneksel dini inançlarla modernitenin üzerlerinde uyguladýðý baský arasýnda bir uzlaþma sorununa yakalanmýþ herhangi baþka bir ülkedekiler için yalnýzca zayýf bir ilgi teþkil edebileceðini kabul edemem. Ancak Rorty'nin akýllý Ýranlý dinleyicilerinin, onun Batý felsefesini küçümseyen bu sözlerini ciddiye alacaðýndan þüpheliyim. Bizim öðrencilerimiz gibi, muhtemelen onlarýn da Batýlý felsefeciler arasýnda kendi kahramanlarý ve kötü adamlarý vardýr.

Slovak öðrencilerimle Platon'u tartýþýrken, direniþlerinin ya da daha kötüsü, aldýrmazlýklarýnýn Rorty'nin Kritika & Kontext'te yer alan makalesini okumuþ olmalarýndan kaynaklanýyor olabileceðine iliþkin tekinsiz bir hisse kapýldým. Sonuç olarak bu beni, Rorty'nin felsefe anlayýþýyla olan anlaþmazlýðýmý netleþtirmek zorunda býraktý. Uzun süre Rorty'nin çalýþmalarýna hayranlýk beslemiþ ve onun felsefedeki özcülüðe duyduðu güvensizliði her zaman paylaþmýþ olmama raðmen, "temeldencilik karþýtlýðý"ný kavrama biçimine razý olamayacaðýmý açýklamalýydým. Rorty'nin makalesi boyunca "felsefi temellendirme" eleþtirileri bulunur ve Rorty, ister demokrasi ister daha genel olarak ahlak hakkýnda olsun, inançlar için güvenli ve kalýcý dayanaklar aramanýn beyhudeliðini savunuyor gibidir. Bu bence felsefede takýnýlmasý faydalý olan bir tavýr. Gelgelelim bu, insanlarýn hayat "yapboz"larýný bir tür rasyonel düzene sokma giriþiminde bulunmayacaklarý ya da bu süreçte filozoflarýn önemli rol oynamayacaðý anlamýna gelmez. Filozoflarýn, bu giriþimlerin yalnýzca göreceli ve geçici olabileceðini gösteren rolleri büyük önem taþýyabilir. Filozoflar bunu, baþarýlarý ve kayýplarýyla geçmiþteki yapýlýþ biçimlerine iþaret ederek yapabilirler. Fakat kendi "içkinlik düzlem"lerinin tarihsel inþasýna da yardým edebilirler. Diðer bir deyiþle, insanlarýn içinde yaþadýklarý özel þartlar altýnda az çok yaþanabilir bir dünya görüþünü kendileri için nasýl yaratabildiklerini gösterebilirler. Neticede, Platon'un "Ýyi Formu"yla, Spinoza'nýn "Tanrý"sýyla, Kant'ýn "Aklýn Ýdeali"yle öðretmeye gayret ettikleri bu deðil miydi? Ve bu, çaðdaþ birçok "temeldencilik karþýtý" felsefecinin iþaret ettiði yön deðil midir?

Bu nedenlerle Rorty, temeldencilik karþýtlýðýnda biraz fazla ileri gitmiþ gibi geliyor bana. Siyasi, ahlaki ve sosyal görüþlerimize, geçici de olsa tutarlý temellendirmeler saðlayabileceðimizi ya da saðlamamýz gerektiðini reddediyor. Bana göre, felsefe bu göreve önemli bir katkýda bulunabilir. Rorty "güneþin altýnda yeni þeyler" var derken elbette ki haklý, ancak bunlarýn yeniliði tam da, halihazýrda bildiklerimize ve henüz bilmediklerimize baðlý.

Baþta belirttiðim gibi, Bratislava'dan ayrýlmama az bir zaman kaldý. Bu satýrlarý birkaç gün önce yazsaydým, eminim ki meslektaþlarýmla tartýþma olanaðým olacaktý ve onlarýn yorumlarýndan faydalanabilecektim. Durum böyleyken yalnýzca, þayet yazdýklarýmý okuyacak olursa Richard Rorty'nin, yorumlarýmý sunulduklarý arkadaþlýk ruhu adýna kabul edeceðini umabiliyorum. Ayný zamanda, Rorty'nin makalesinden önemli dersler çýkaran öðrencilerimin, benim makalemi "temeldencilik karþýtý" olmanýn ne anlama geldiðine dair daha derin bir anlayýþ kazandýracak bir bakýþ açýsýyla okumalarýný diliyorum.

 



Published 2008-07-10


Original in English
Translation by Esen Ezgi Taþçýoðlu
First published in Cogito (Turkey) 54 (2008) (Turkish version); Kritika & Kontext 34 (2007)

Contributed by Cogito (Greece)
© Belá Egyed/
© Eurozine
 

Focal points

European histories

http://www.eurozine.com/comp/focalpoints/eurohistories.html
For solidarity to exist in the enlarged EU, an historical awareness must be developed that includes the experiences of new members. [more]

Media landscapes: Central and eastern Europe

http://www.eurozine.com/comp/focalpoints/medialandscapes.html
How Media autonomy in Europe's "newer democracies" is being inhibited by market forces and continuing political intervention. [more]

The malady of infinite aspiration?

http://www.eurozine.com/comp/focalpoints/financialcrisis.html
Sound in principle or sick at heart? Articles on the financial crisis, compiled under Durkheim's memorable phrase, "the malady of infinite aspiration". [more]

Editor's choice

Laurent Mauriac, Pascal Riché
Online journalism: Transposition or transformation?

http://www.eurozine.com/articles/2009-05-22-mauriacriche-en.html
The editors of the pioneering French politics website explain their concept for bridging the gap between print and the Internet. [more]

Literature

Andrea Zlatar
Literary perspectives: Croatia
Post-traumatic stress disorder

http://www.eurozine.com/articles/2009-03-31-zlatar-en.html
Common to new Croatian writing is the postwar experience, with marginal characters exploring tensions between individual and society. [more]

Katharina Raabe
The read expanse

http://www.eurozine.com/articles/2009-04-16-raabe-de.html
In the twenty years since the fall of communism, literature has been lifting the fog settling over the historical expanses of eastern central Europe. [more]

Conferences

Eurozine emerged from an informal network dating back to 1983. Since that time, a variety of European cultural magazines have met once a year in European cities to exchange ideas and experiences. In the meantime, approximately 100 periodicals from almost every European country have become involved in these meetings.
European histories
The 22nd European Meeting of Cultural Journals
Vilnius, 8-11 May 2009

http://www.eurozine.com/comp/focalpoints/vilnius_european_histories.html
The 22nd European Meeting of Cultural Journals took place in Vilnius, Lithuania, 8 to 11 May 2009. Under the heading "European Histories", the Eurozine conference explored the role of history and memory in forming new identities in a Europe in change. [more]

powered by publick.net